Piyasadaki Sezonlar!

Yatırımcılar piyasa koşullarını anlatmak için bazı terimler kullanırlar. En meşhur ikili boğa ve ayı sezonlarıdır. Boğa piyasası yükselişlerin çoğunlukta olduğunu anlatmak için kullanılırken ayı piyasası düşüşlerin sertleştiğini anlatmak için kullanılır.

Yatırımcılar piyasa koşullarını anlatmak için bazı terimler kullanırlar. En meşhur ikili boğa ve ayı sezonlarıdır. Boğa piyasası yükselişlerin çoğunlukta olduğunu anlatmak için kullanılırken ayı piyasası düşüşlerin sertleştiğini anlatmak için kullanılır.

1.)   Boğa Sezonu ( Bull Market)

Fiyatların yükselme beklentisinin düşme beklentisinden daha yüksek olduğu veya piyasanın tamamıyla yükseldiği bir zaman aralığına boğa sezonu denir. Bu terimin boğaların her şeyi boynuzlarıyla aşağıdan yukarıya kaldırdıkları inancından geldiği varsayılmaktadır. Boğa sezonu genellikle borsa için kullanılır fakat tahvil, para birimleri ve emtialar için de kullanılabilir.

 Alımların yüksek olduğu bu dönemde piyasaya güven yüksektir. Boğa piyasasında iyimserlik ve güvenilirlik hâkimdir. Yatırımcı olumlu sonuçların devam edeceğine inanır. Ancak piyasa eğilimini tahmin etmek oldukça zordur. Bazı manipülatif hareketler veya spekülasyonlar markette büyük rol oynar. Boğa sezonu piyasa hacmini etkileyecek haberler ile gerçekleştiğini söyleyebiliriz.

Teknik olarak piyasa en düşük seviyesinden %20 kadar yükselmişse boğa sezonu olarak tanımlanabilir. Ne zaman oluşacağını tahmin etmek oldukça zor olduğundan analistler boğa sezonu oluştuktan sonra görebilmektedirler. Ülke olarak bakacak olursak boğa piyasası genellikle ülkelerin ekonomilerinin iyi olduğu zaman gerçekleşir. Güçlü bir GSYH ve buna paralel olarak şirketlerin yüksek karı boğa piyasasına zemin hazırlar. Yatırımcı güveni de boğa piyasası boyunca yükselme eğiliminde olacağından toplam varlık talebi ve piyasanın genel görünümü olumlu olacaktır.  

 Boğa piyasasına örnek verecek olursak altın 2000’li yıllardan itibaren bir boğa piyasası eğilimindeydi. Altının Ons değeri 800 dolardan 1900 dolara kadar yükselen bu piyasa boğa sezon olarak algılanabilir. Aynı zamanda ekonomimiz için ise 2003-2007 sezonu bir boğa piyasası olarak adlandırılabilir. Bir diğer örnek ise 2019 yılında Çin’in kripto para alımı yapılacağının duyulmasının ardından kripto para ekosisteminde büyük bir boğa sezonu gelmişti.  

2.)   Ayı Piyasası ( Bear Market)

Ayı sezonu veya piyasası fiyatların düşüş eğiliminde olduğu ve uzun süreli fiyat düşüşlerinin yaşandığı zaman aralığıdır. Genellikle karamsar ve olumsuz görüşlerin hâkim olduğu bu piyasa türünde menkul kıymet fiyatları hızlı fiyat hareketleriyle aşağı doğru hareket eder. Fiyatların son zamanlarda görülen en yüksek seviyelerden %20 veya daha fazla düştüğü durumları ifade etmek için kullanılmaktadır.

Bu sezonun ne kadar uzun olacağı belirsiz olabildiği gibi fiyatların uzun süre boyunca düşeceği bilinmektedir. Bu sezon etkisinde olan bir piyasada mallara talep azalmaktadır. Arz azaldığı için kimse o ürünleri almaz ve fiyatlar daha sert hareketlerle aşağı çakılır.

 Bu piyasanın nedenleri tam olarak bilinmese de genellikle ekonomi zayıf ve yavaş olduğu durumlarda ayı piyasası baş göstermektedir. Zayıf bir ekonominin kaynakları ise düşük istihdam, düşük harcanabilir gelir, zayıf üretkenliktir. Ayrıcı herhangi bir spekülasyon veya hükümetlerin müdahalesi ayı piyasasını tetikleyebilir. Örneğin vergi oranında bazı değişiklikler veya faiz oranlarının değiştirilmesi (genellikle faiz arttırılması şeklinde) ayı piyasasını tetikler. Bu durumlarda marketten toplu bir para çıkışı olur. Böylece yatırımcıların piyasaya güveni azalır ve yatırımcılar kayıpları önlemek için ellerindeki menkul kıymetleri satar. Böylece ayı sezonunun işaret fişeği atılmış olur.

 Ani düşüşler öngörülemediği için bu durumlarda yatırımcıların stop-loss kullanmaları tavsiye edilir. Stop-loss ise kaybı durdur anlamına gelir. Burada bir varlığı satın aldığınızda kaybınızı belirleyip ona göre bir stop seviyesi koyarsınız. Fiyat oraya geldiğinde ise varlık kendi kendine satılır ve böylece çok sert düşüşlerden kurtulmuş olursunuz.